Onder het spoor een muur vol verf – en een onzichtbare boodschap.

Wat is hier aan de hand?
In het buitengebied tussen Waddinxveen en Gouda ligt een spoorviaduct met wandelpad eronder. Brede betonnen pijlers, ronde doorkijkjes, een lange rij bogen die in de verte verdwijnt. Tussen het wilde groen en het kale zand: graffiti, laag op laag, in elke kleur. Niemand woont hier, niemand werkt hier. Het is een plek waar je langs loopt, niet eentje waar je blijft.

Wat voor effect heeft dit?
En precies dát maakt zo’n plek interessant vanuit CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design). CPTED-pionier Elisabeth Wood vatte het al in de jaren ’60 treffend samen: gebieden die buiten zicht liggen en niet worden gebruikt, zijn simpelweg zonder toezicht. Geen gebruikers betekent geen controle. En waar niemand kijkt of komt, ontstaat er ruimte – letterlijk en figuurlijk – voor wat normaal niet zou mogen. Niet omdat de plek slecht ontworpen is, maar omdat ze leeg is. Een vacuüm. Leegte trekt aan wat zich elders niet durft te vertonen.

Wat kun jij ermee?
Het goede nieuws: de oplossing zit zelden in het plaatsen van (meer) camera’s of een (hoger) hekwerk. Vaak werkt het andersom. Geef een plek een functie en de gebruikers (en daarmee het toezicht) volgen vanzelf. Kijk naar het skatepark Maasplaza onder de spoorbrug in Dordrecht: dezelfde ingrediënten – beton, schaduw, een spoorbrug – maar nu mét gebruikers. Skaters, omstanders, een praatje op de bank. De plek is niet langer leeg en onbewaakt, maar ‘bewoond’. Voor Project Clean the Scene 2.0 hebben tien kunstenaars de plek opgeknapt met streetart.
Dus de volgende keer dat je onder een kale, verlaten doorgang loopt: vraag je niet af wat hier misgaat, maar wat hier zou kunnen gebeuren als er gewoon mensen zouden zijn.