I see a yellow bin and I want to paint it grey … (vrij naar The Rolling Stones)

Wat is hier aan de hand?
Op deze foto zien we een klassiek beleidsdilemma in één beeld gevangen. De afvalbak heeft ooit een opvallende gele kleur gekregen omdat onderzoek en praktijkervaring laten zien dat zichtbaarheid helpt. Hoe beter mensen een afvalbak zien, hoe groter de kans dat hun lege koffiebeker of hondenpoepzakje daadwerkelijk de bak haalt.

Ondertussen is de openbare ruimte verder ontwikkeld. Er staat een nieuwe, strak vormgegeven bank in een neutrale grijstint. En ineens steekt die gele afvalbak wel erg af. Al snel heeft iemand de bak bespoten met grijs-zilveren verf. Hierdoor lijkt de bak beter aan te sluiten bij de nieuwe bank.

Wat voor effect heeft dit?
Een afvalbak die opgaat in zijn omgeving draagt misschien bij aan de esthetische kwaliteit van de plek, maar verliest tegelijkertijd een deel van zijn functionele attentiewaarde. Een succesvolle afvalbak mag een beetje storen. Niet zoveel dat bewoners er klachten over indienen, maar wel genoeg om opgemerkt te worden op het moment dat iemand met afval rondloopt.

Deze foto laat mooi zien hoe verschillend professionals en gebruikers naar dezelfde openbare ruimte kunnen kijken. Vanuit gedragskundig perspectief wil je dat de afvalbak gezien wordt. Vanuit esthetisch perspectief wil je juist rust en eenheid in het straatbeeld. De persoon met de spuitbus, heeft gekozen voor het tweede doel.

Wat kun jij ermee?
Deze foto herinnert ons eraan dat de openbare ruimte niet alleen wordt ontworpen en beheerd door professionals. Gebruikers interpreteren, waarderen en corrigeren soms de keuzes van de professional. Niet via inspraakavonden of participatietrajecten, maar gewoon met een spuitbus op een zaterdagmiddag.

Achter deze kwestie schuilt een belangrijke vraag: begrijpen gebruikers eigenlijk waarom bepaalde ontwerpkeuzes zijn gemaakt? Als mensen een opvallende afvalbak liever laten verdwijnen in het straatbeeld, hebben we niet alleen een ontwerpvraagstuk, maar ook een communicatievraagstuk. Want een afvalbak die bewust opvalt, wordt pas echt geaccepteerd als mensen begrijpen wáárom die opvalt.